Thái úy Lý Thường Kiệt đang đi tuần xét quân doanh vùng Hoan châu, nghe tin dữ liền vội về triều. Quốc lão cho gọi ngay Nguyễn Trực Nhẫn cùng Hà Ngô Tự tới dinh của ông ở phường Thái Hòa. Nghe kỹ tất cả mọi điều, Lý Thường Kiệt bảo:
– Ta cũng không tin Lê Văn Thịnh có ý hãm hại đức vua. Nhưng sự việc xảy ra quá ư bất lợi cho quan Thái sư. Những người lâu nay phản đối chính sách cải cách của Thái sư Lê Văn Thịnh đều có mặt ở hồ Dâm Đàm lúc ấy. Tấm áo da hổ của tên hề hầu nước Đại Lý là từ trong dinh quan Thái sư. Xem ra không có gì để thanh minh cho Lê Văn Thịnh. Ngày mai ta sẽ vào tâu với đức vua và Hoàng Thái phi. Chỉ còn một chi tiết có thể bám vào thuyết phục đức vua là chuyện tên hề hầu bị giết trong phòng ngủ và chiếc áo da hổ bị đánh cắp.
Nguyễn Trực Nhẫn thưa:
– Kính bẩm Quốc lão Thái úy đại nhân. Theo ý chỉ của đức vua, hạ quan cùng Hữu vũ vệ Thái Bá đã truy xét rất kỹ tại nơi ở của quan Thái sư và trên quê Bảo Tháp. Không tìm thấy gì khả nghi. Người dân quê Thái sư hoảng sợ, lo lắng lắm ạ.
– Ta nghĩ chuyện này thật lạ lùng. Ám hại vua mà chỉ có một mình sao? Lê Văn Thịnh giết vua để ngồi lên cái ngai vàng đó ư? Giết vua mà không có bè đảng người thân giúp sức? Không tích trữ vũ khí, vàng bạc ư?
Hà Ngô Tự:
– Kính bẩm Quốc lão đại nhân, đúng là bình tĩnh suy nghĩ lại càng thấy quá vô lý. Những ai công tâm đều cho rằng Thái sư bị người ta giăng bẫy hãm hại.
Lý Thường Kiệt hỏi:
– Ngoài những điều đã biết, hai ngươi còn thấy có gì khác từ Thái phó Hỏa Vân Ngọ và Quốc sư Khô Đầu?
Nguyễn Trực Nhẫn:
– Bẩm Quốc lão Thái úy, Thái phó Hỏa Vân Ngọ cho Lưu Chủng sang Nam Ninh sao lục giấy tờ bang giao của Thái sư Lê Văn Thịnh hồi đi đòi đất nhà Tống.
– Ta có nghe chuyện đó nhưng cụ thể thế nào?
– Thưa Quốc lão đại nhân, hạ quan có sao chép được đây ạ. Kèm bản tấu của Đỗ Chùy khép Thái sư vào tội khi quân. Thái sư Lê Văn Thịnh cũng biết việc này nhưng không thấy đức vua hạch hỏi gì ạ.
Lý Thường Kiệt xem qua rồi bảo:
– Đúng là lạ. Ta chợt nghĩ sau câu chuyện này là cả một âm mưu lớn đấy.
Hai thuộc cấp cúi đầu suy nghĩ.
Lúc sau, Lý Thường Kiệt nhẹ nhàng hỏi:
– Hai ngươi có tin gì về vợ thái sư và cả người em gái không?
Nguyễn Trực Nhẫn thưa:
– Bẩm quốc lão đại nhân, sau hôm đó Doãn phu nhân lánh khỏi kinh thành. Còn gia đình em Hoàng Mai thì tiểu nhân cũng không biết tin gì ạ.
…
Hoàng Thái phi Ỷ Lan được mời ngay về triều. Trước hôm diễn ra buổi triều kiến định đoạt tội trạng Lê Văn Thịnh, Lý Nhân Tông muốn nghe ý kiến của mẹ và Quốc lão Lý Thường Kiệt. Buổi gặp chỉ có ba người. Lý Nhân Tông nói:
– Thưa mẫu thân cùng Quốc lão. Chuyện xảy ra trên hồ Dâm Đàm khiến ta đau xót mấy ngày nay. Trước khi xuống chiếu định tội Lê Văn Thịnh, ta muốn được nghe lời tham góp của Quốc lão và mẫu thân.
Lý Thường Kiệt có ý chờ Hoàng Thái phi Ỷ Lan nói trước, nhưng bà nhường Quốc lão. Lý Thường Kiệt biết trong lòng Lý Nhân Tông lúc này đang rất phân vân. Theo luật Lý triều, tội ám hại vua đứng đầu thập ác, phải tru di cửu tộc. Nhưng số đông quần thần đều băn khoăn về cái lý Lê Văn Thịnh muốn giết vua. Những người chống đối cải cách do Lê Văn Thịnh chắp bút, cầm đầu là Thái phó Hỏa Văn Ngọ quyết liệt đòi vua phải xử đúng hình luật. Nếu không sẽ khuyến khích kẻ xấu làm chuyện ác. Vậy có nghĩa cả chín họ nhà Lê Văn Thịnh phải chết.
Lý Thường Kiệt thưa:
– Tâu đức vua cùng Hoàng Thái phi, vụ việc xảy ra thần không ở bên cạnh người nên không dám có ý kiến gì khác điều mà các đại thần đã nói. Nhưng quả thật sau các cuộc truy xét nơi ở và trên quê của Lê Văn Thịnh vừa qua, chuyện hại vua của Lê Văn Thịnh rất nhiều điều khó lý giải. Mong Đức vua xem xét ban ân. Vừa nghiêm răn được kẻ ngược ngạo vừa không làm oan cho Thái sư.
Lý Nhân Tông bảo:
– Ta cũng tự thấy Lê Văn Thịnh không có lý gì để hại ta. Nhưng việc nó phơi bày trước mắt quần thần. Mấy ngày nay, Thái phó Hỏa Văn Ngọ, Đỗ Chùy, Thái Bá, cả Quốc sư Khô Đầu… đều muốn ta phải nghiêm trị Lê Văn Thịnh.
Hoàng Thái phi Ỷ Lan, lên tiếng:
– Đức vua là người nhân hậu. Vụ việc không chỉ mình đức vua chứng kiến. Quần thần đang chờ vào quyết định của bệ hạ. Đúng là xét cái lý giết vua của Lê Văn Thịnh nghe ra thật khó tin. Song triều đình phải qua vụ này mà nghiêm khắc cảnh báo cho những kẻ lăm le làm chuyện đại nghịch.
Thái úy Lý Thường Kiệt ngỡ ngàng trước lời bàn của Hoàng Thái phi Ỷ Lan. Vậy là bảo giết cũng phải, bảo tha cũng phải. Hình như trong lòng Ỷ Lan, Lê Văn Thịnh là kẻ đáng ghét thật. Thái úy Lý Thường Kiệt biết bây giờ chỉ còn ông cứu được Lê Văn Thịnh khỏi tội chết mà thôi. Ngày mai ra trước triều chính một mình ông không thể cãi lại với đám đông chống đối Lê Văn Thịnh. Số phận Lê Văn Thịnh sẽ rất thê thảm. Quốc lão phân tích:
– Tâu đức vua cùng Hoàng Thái phi. Lão thần xin bệ hạ xét đến công lao lớn của Lê Văn Thịnh khi giúp lão thần trong trận hạ thành Ung Châu và hiến kế đánh vào đầu óc giặc trên sông Như Nguyệt. Lại nữa Lê Văn Thịnh là trạng nguyên khai khoa, điều ấy tác động rất lớn đến tâm trạng của giới Nho học cùng tình cảm của chúng dân. Về tình riêng Lê Văn Thịnh hầu vua học từ lúc nhỏ. Truyền thống của Đại Việt ta “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư”, giết thầy học liệu có khiến cho lòng người được yên không. Đức vua là người nhân hậu hãy mở lòng từ bi mà xét giảm tội cho Lê Văn Thịnh.
Hình như Lý Thường Kiệt đã đụng chạm tới chỗ khó nghĩ nhất của Lý Nhân Tông. Đức vua trăn trở việc trò giết thầy sẽ để lại tiếng xấu muôn đời. Vua trầm tư bảo:
– Ta cũng nghĩ đến điều Quốc lão vừa nói. Ta đau đầu mấy hôm nay vì chuyện này. Song nếu tha bổng cho Lê Văn Thịnh thì triều đình cũng không yên. Những người phản đối Lê Văn Thịnh đều nắm các vị trí lớn. Ta vịn vào đâu để nhẹ tội cho Lê Văn Thịnh bây giờ. Đó là chưa kể tội Lê Văn Thịnh khi thương thảo đòi đất bên trại Vĩnh Bình mười năm trước đã tự quyền trao đổi thư từ văn kiện với Hùng Bản Kinh lược sứ Quảng Tây một cách tùy tiện. Sau khi về không tâu bẩm lại. Rồi nữa Lê Văn Thịnh kết giao ăn nhậu, thơ phú chơi bời cùng sứ thần Tống triều là Thành Trạc. Có tin Thành Trạc đã biếu Lê Văn Thịnh rất nhiều vàng bạc. Không có lý gì sứ thần đi đấu tranh quyết liệt với nhà Tống để đòi đất mà vua Tống lại ban khen cho Lê Văn Thịnh chức “Long đồ đãi các chế”… Những chuyện ấy đã qua lâu rồi. Ta đã gạt hết không xem xét nữa.
Lý Thường Kiệt hiểu vua chỉ quan tâm đến vụ việc trên hồ Dâm Đàm. Quốc lão Thái úy lại mời Hoàng Thái phi cho ý kiến. Nhưng Ỷ Lan dường như không muốn tham góp gì nữa. Chuyện sống chết của Lê Văn Thịnh chỉ còn nhờ vào ý chí của Quốc lão Thái úy. Lý Thường Kiệt muốn vua Lý Nhân Tông quyết định số phận của Lê Văn Thịnh ngay tại cuộc bàn kín này. Không tỏ rõ thái độ, thậm chí không ngầm răn đe, mạng sống của Lê Văn Thịnh không thể bảo toàn. Lý Thường Kiệt đành lần nữa dùng chính cái uy, cái thế của mình đã từng hỗ trợ Hoàng Thái phi Ỷ Lan trong vụ tranh giành cái ghế nhiếp chính với Hoàng hậu Thượng Dương. Quốc lão Thái úy quỳ xuống bẩm:
– Tâu đức vua, lão thần xin mạo muội nói rõ ý mình. Có mấy điều bệ hạ căn cứ để giảm tội cho Lê Văn Thịnh:
1. Tên hề hầu người Đại Lý trong dinh Thái sư Lê Văn Thịnh bị giết. Chiếc áo da hổ bị lấy cắp rất có thế được ném vào thuyền của Lê Văn Thịnh trong lúc sương mù, lộn xộn dựng lên màn hóa hổ hại vua.
2. Triều đình đã truy xét kỹ nơi ở của Lê Văn Thịnh tại Thăng Long và quê Bảo Tháp không phát hiện dấu vết gì chứng tỏ Thịnh tích trữ vũ khí. Cũng không tìm thấy vàng, bạc của cải.
3. Họ hàng thân thích không còn ai. Bè đảng không có. Thịnh không thể một mình ám hại vua.
4. Về công lao Lê Văn Thịnh có đóng góp lớn cho xã tắc và nhà Lý hai chục năm qua. Là đệ nhất khai khoa nền Nho học Đại Việt. Thịnh còn là thày giáo hầu vua học…
Lặng phắc. Vua Lý Nhân Tông và Hoàng Thái phi Ỷ Lan không nói gì. Quốc lão Thái úy nói thêm:
– Có lẽ lão thần cũng chỉ có ngần ấy lý do để giúp Lê Văn Thịnh. Dù bệ hạ xét tội thì lão thần cũng xin nói thật lòng mình, lão thần không tin Lê Văn Thịnh muốn ám hại đức vua. Lão thần năm nay đã ngoại bảy mươi, cả đời cầm quân bảo vệ an nguy của nhà Lý ta. Đứng về phía Hoàng Thái phi nhiếp chính và đức vua lúc triều chính bất ổn. Thần không có ước muốn gì hơn là mong triều đình hòa mục. Vua sáng, tôi hiền. Xảy ra vụ án kinh thiên động địa này quả thật lão thần rất buồn đau. Mong bệ hạ hãy là đèn giời soi tỏ để trung thần nhìn vào đó mà gắng sức vì xã tắc muôn dân, kẻ gian thần, hôn ám cũng nhìn vào đó mà phải kiêng dè. Đó mới là cấy mầm an lành về sau.
Vua Lý Nhân Tông và Hoàng Thái phi Ỷ Lan biết Lý Thường Kiệt đã nói thật lòng và nói hết nhẽ. Họ cũng nhận ra trong đó lời cảnh báo vua Lý hãy biết nghe lời trung, gạt lời nịnh. Lý Thường Kiệt đang nắm giữ quân đội, là cây cột chống của nhà Lý. Quốc lão Thái úy không có tư lợi gì trong việc bênh vực cho Lê Văn Thịnh.
…
Thái phó Hỏa Văn Ngọ liên tục dâng tấu xin chém ba họ Lê Văn Thịnh. Vua Lý Nhân Tông gạt đi. Đức vua nghe theo lời can gián của Quốc lão Thái úy Lý Thường Kiệt, ban tha chết cho Lê Văn Thịnh. Đưa lên “Trại đầu Thao Giang” (31) an trí. Họ hàng, người thân không ai bị liên lụy. Hỏa Văn Ngọ không hài lòng. Ông ta cùng phe cánh dâng tấu viện đủ điều khoản hình luật, điển lệ hối thúc vua khép Lê Văn Thịnh tội chết. Quần thần sửng sốt thấy vua Lý Nhân Tông tỏ ra rất tức giận sau khi nghe bản tấu của Hỏa Vân Ngọ. Ngài Ngự nghiêm khắc:
– Từ nay ta cấm. Không ai được nhắc đến câu chuyện trên hồ Dâm Đàm nữa. Ta cũng cấm mọi tấu trình hạch tội Lê Văn Thịnh. Các khanh hãy nhớ lời ta.
Lý Nhân Tông đứng dậy rời ngai vàng, viên Chi hậu phụng ngự chỉ chờ có thế. Giọng ai ái vóng lên:
– Bãi triều!
Tất cả sụp xuống lạy. Vua Lý Nhân Tông phất áo đi vào mà dáng ngài còn trĩu nặng. Câu chuyện về Lê Văn Thịnh vậy là khép lại đối với quần thần nhà Lý. Nhưng thái độ và chỉ dụ của đức vua Lý Nhân Tông thì không nằm lại chốn thâm cung. Nó càng có cớ cho người ta tin rằng thái sư, trạng nguyên Lê Văn Thịnh bị người ta dựng chuyện hại ông.
Là một quân vương sáng suốt, nhân ái câu chuyện hóa hổ giết vua càng về sau càng khiến vua Lý Nhân Tông trăn trở. Nhiều lúc ngài tự dằn vặt mình. Thái sư, trạng nguyên Lê Văn Thịnh ra đi để lại một khoảng trống quá lớn trong cung đình. Quần thần cho rằng những kẻ chống đối Thái sư Lê Văn Thịnh chắc đã hả dạ. Cái ghế Thái sư bỏ trống sẽ sớm có người ngồi vào. Nhưng dự đoán của họ đều trật lấc.
Một đêm giữa tuần trăng già cuối năm Ất Mùi (1095) Khiêm Tản, viên Ngục lại cai quản Trại đầu Thao Giang mơ một giấc hãi hùng. Hắn thấy người đổ mồ hôi như tắm. Đám hùm beo trong rừng nhớn nhác hỗn loạn. Chúng hực lên vón cục vào nhau lao về các vòm hang hun hút cheo leo lưng núi. Tiếng hổ gầm chuyển đất. Tiếng sói tru thê thiết thâu đêm. Mỗi lần con sói chúa ngửa cổ lên, mặt trăng lại mờ mịt. Quang cảnh vô cùng thê lương. Mây đen dồn ứ. Không khác gì ngày tận thế. Lính canh xua tội đồ vào các ngăn trại, cài chặt then. Suốt đêm cả lính với tù run bần bật không biết chuyện gì sắp xảy ra.
Sau một cơn vật vã, Khiêm Tản mới biết mình ngủ mơ. Đã nhiều năm cai quản trại tù này, chưa bao giờ Khiêm Tản ngủ mơ kinh sợ đến như vậy. Nghĩ mình sống quá lâu trong cảnh nghiệt ngã, với những con người dữ dằn không còn gì để mất như đám tù khổ sai chung thân mà tự kỷ ám thị nên sinh ra thế. “Thao Giang nước độc, lâm u. Hùm beo trấn ải, sói tru trăng mờ”. Câu ca của cư dân vùng thâm sơn cùng cốc này xuất hiện từ bao giờ không ai biết. Nó nói về vùng rừng núi kẹp giữa dòng chảy của hai con sông lớn Thao Giang, Đà Giang. Từ thời hồng hoang nơi đây đã được coi là lãnh địa của hùm beo và sói dữ. Rất ít người sinh tụ.
Mấy chục năm trước, thời vua Lý Thái Tông, triều đình chọn mảnh đất hiểm trở, dữ dằn này dựng một trại tù lớn. Trại đầu Thao Giang, nằm trong một lũng thấp. Vùng đất phù sa cổ được hai con sông bồi đắp từ rất lâu rồi. Nơi ấy có cánh đồng hành xác đám tù khổ sai chung thân. Người tù đội nắng, mưa trồng lúa, hoa mầu, xẻ gỗ, đóng đồ… Chỉ những kẻ lĩnh án nặng, không còn cơ hội trở về với cuộc sống xã hội, mới đem giam tại đây. Lao động khổ sai cho đến lúc chết.
Đường vào Trại đầu Thao Giang chỉ có một, từ bến sông lên. Sau trại có đường mòn nhỏ dẫn lên bản người Mường cách khoảng mười dặm. Hai bề còn lại đều là núi cao hiểm trở, cheo leo. Một bãi tha ma lớn với hàng ngàn nắm đất sơ sài vô chủ cũng nằm cheo leo sườn núi. Mộ phần của người tù. Họ chết bởi lao tù cực nhọc. Số ít bị bệnh tật hoặc bị hành quyết do trốn trại. Trại tù dày đặc lính canh. Đã vào đây thì không ra được nữa. Trừ cái chết sẽ đem người tù lên nhập vào cái bãi tha ma kia.
Trại đầu Thao Giang nổi tiếng còn vì sự khắc nghiệt của thời tiết thung thổ rừng già, nước độc. Có lẽ cuộc đấu tranh sinh tồn ở đất này chỉ diễn ra trong khu rừng thâm u giữa những con thú ăn thịt lẫn nhau. Và mảnh sống thoi thóp của người tù trong trại. Giấc mơ làm viên ngục lại Khiêm Tản bị cảm giác nặng nề, sợ sệt mãi. Cho đến một hôm, Khiêm Tản thấy như giấc mơ ấy liên quan đến một chuyện. Một chuyện mà chỉ nghe thôi cũng kinh sợ thất thần.
… Lửng trưa ngày cuối năm, Đô thống nguyên soái Nguyễn Trực Nhẫn đưa lên trại đầu một cũi tù lớn. Trong đó chỉ có một tù nhân. Chuyện lạ xưa nay. Trại đầu Thao Giang nằm trong Võ ban, thuộc quyền cai quản của Quốc lão Thái úy Lý Thường Kiệt. Ngoài việc trông coi tù, Trại đầu Thao Giang do nằm ở vị trí rất quan yếu trong kế sách phòng bị an ninh của Đại Việt nên thường xuyên có võ quan lên kiểm tra. Quốc lão Thái úy Lý Thường Kiệt cũng đã từng đến đây thị sát. Đô thống nguyên soái Nguyễn Trực Nhẫn lên nhiều lần. Đích thân quan lớn Đô thống dẫn tội đồ lên trại như thế này thì chưa bao giờ có. Cũi tù che kín mít. Đưa người tù vào trong phòng, Nguyễn Trực Nhẫn cho gọi riêng Khiêm Tản tới:
– Hôm nay ta đưa lên giao cho ngươi một vị đại quan. Đây không phải tù nhân. Ngươi phải hết lòng phục dịch, tạo cho ngài một cuộc sống tốt nhất.
Khiêm Tản thưa:
– Tiểu nhân xin nghe đại nhân sai bảo.
Nguyễn Trực Nhẫn lệnh mở cũi. Khiêm Tản càng rụng rời hồn vía. Hắn quỳ mọp xuống. Nguyễn Trực Nhẫn mời Lê Văn Thịnh ngồi và giới thiệu:
– Đây là Thái sư, trạng nguyên khai khoa Lê Văn Thịnh.
Ngục lại Khiêm Tản đổ mồ hôi như tắm. Hắn chợt nghĩ tới giấc mơ lạ lùng hôm trước chắc là ứng với sự việc này. Thái sư Lê Văn Thịnh tuổi Dần. Ngài chính là con hổ chúa. Vì thế mà hổ báo, sói dữ trong rừng nhớn nhác kinh sợ như động rừng. Sống ở cái nơi không hẳn là trần gian cũng không hẳn là địa ngục này, Khiêm Tản linh cảm hẳn phải có ẩn khuất gì đây nên trời mới báo mộng ra thế. Khiêm Tản lập bập:
– Tiểu nhân chờ lệnh của đại nhân ạ.
Nguyễn Trực Nhẫn thân tình mời viên ngục lại ngồi vào cái ghế trước mặt. Khiêm Tản vẫn run. Muốn hỏi mà không dám hỏi. “Tù nhân” đang ngồi trước mặt hắn quyền nghiêng xã tắc, chỉ đứng sau đức vua. Tiếng tăm lừng lẫy khắp Đại Việt, vậy mà cơn cớ sao ra nông nỗi này. Nguyễn Trực Nhẫn nhắc lại:
– Quan Thái sư Lê Văn Thịnh không có tội. Ngài bị bọn xấu hãm hại mà lâm chốn lao tù. Đức vua cũng biết thế. Thái sư, trạng nguyên Lê Văn Thịnh là thầy dạy vua học nên ngài ngự có chỉ dụ đưa quan Thái sư lên đây an trí. Tiếng là ở tù nhưng ngầm trong thánh chỉ là ban cho dưỡng già. Vì vậy quan Thái sư không phải lao động như các tù nhân khác.
– Dạ, tiểu nhân hiểu rồi ạ.
– Ta phải dặn riêng ngươi như thế. Chuyện này chỉ mình ngươi được biết.
– Tiểu nhân sẽ hết lòng quan tâm đến Thái sư, nhưng xưa nay ở trại chưa bao giờ có tù nhân an trí. Xin quan lớn chỉ cho cách đối đãi ra sao.
Nguyễn Trực Nhẫn nghiêm giọng:
– Những lời sau đây là khẩu lệnh của Quốc lão Thái úy Lý Thường Kiệt sai ta nói với ngươi.
Khiêm Tản càng dúm tứ túc:
– Quan Thái sư là người rất thông tuệ. Ngài đứng đầu giới Nho học của Đại Việt ta. Nay lâm cảnh hàm oan này, Quốc lão lệnh cho ngươi hãy tìm khu đất tốt, dựng một nếp nhà riêng. Không cần lớn nhưng đủ ánh sáng. Quang cảnh thoáng đãng. Hàng ngày phục dịch cơm nước.
– Dạ, tiểu nhân xin tuân lệnh.
Nguyễn Trực Nhẫn nói thêm:
– Quan Thái sư được tùy nghi làm gì ngài muốn. Ngươi hãy giúp đỡ tận tình. Ta sẽ bẩm trình với Quốc lão Thái úy ghi công, coi đó là lòng trung thành của ngươi. Ta biết quan Thái sư rất giỏi dạy học và bốc thuốc trị bệnh. Ngươi hãy tạo điều kiện để quan Thái sư làm những việc đó nếu ngài muốn.
– Tuân lệnh quan lớn, tiểu nhân sẽ hết sức hầu hạ quan thái sư như lệnh của đại nhân.
Nguyễn Trực Nhẫn vỗ về cho Khiêm Tản an lòng:
– Đây không là lệnh của ta. Mà là lệnh của Quốc lão Thái úy. Ngươi cứ đường hoàng mà làm. Không phải sợ sệt gì cả. Nhưng ngoài ngươi ra không ai được biết danh tính quan Thái sư. Trừ những người của ta sai lên, ngươi không được để lộ nơi ở của quan Thái sư. Hàng tháng ta sẽ lên kiểm tra.
Cai trại Khiêm Tản cúi gập người nghe lệnh. Trước khi rời trại, Nguyễn Trực Nhẫn ngồi riêng với Lê Văn Thịnh. Họ bùi ngùi cầm tay nhau. Lê Văn Thịnh bảo:
– Hôm nay đệ nói với huynh một điều rất hệ trọng. Nó quá lớn, liên quan đến vận mệnh đất nước. Đệ đã phát hiện ra tội trạng của Hỏa Văn Ngọ, định tìm thêm chứng cứ rồi bẩm báo lên Quốc lão Thái úy và nói với hai huynh, nhưng Hỏa Văn Ngọ thâm hiểm và nhanh tay hơn, chính vì thế mà hắn quyết hại chết đệ.
Nguyễn Trực Nhẫn sửng sốt hỏi:
– Chuyện gì khiến quan Thái sư đắn đo đến thế?
– Lần đi đòi đất ở trại Vĩnh Bình, đệ gặp một người Việt làm nghề bán sách. Ông ta tên Dương Triệu, cháu gọi Hoàng hậu Thượng Dương là cô ruột. Năm trước đệ cải dạng làm thầy đồ xuống chợ xem chính sách cải cách kinh tế tác động đến giới buôn bán thế nào thì bất ngờ gặp Dương Triệu mở quán sách ở phường Giang Khẩu. Chuyện đời ông ta dài và bất hạnh lắm. Qua trò chuyện thì hóa ra Dương Triệu bị bọn quan lại nhà Tống ép sang Thăng Long làm do thám.
– Trời, chuyện nghiêm trọng thế mà huynh giấu bọn đệ.
– Đệ không giấu mà muốn qua Dương Triệu tìm hiểu thêm về mạng lưới Tống gian và tên trùm đang nằm ở Thăng Long.
– Vậy huynh đã tìm được gì thêm?
– Chưa tìm được gì. Chúng theo dõi đệ và sát hại Dương Triệu bằng vụ đốt quán sách. Nhưng lần gặp trước khi chết, Dương Triệu đã kể cho đệ hết những gì ông ta biết.
– Ôi, ngỡ ngàng quá. Nhưng hồng phúc nhà Lý lớn lắm. Đệ nghĩ rằng cuộc gặp bất ngờ của huynh với ông chủ quán sách Dương Triệu không phải ngẫu nhiên đâu. Trời mách bảo cho đấy.
Lê Văn Thịnh nói thêm:
– Khâu nối chuyện của Dương Triệu lại, đệ tin rằng Hỏa Văn Ngọ đã bị Đản Hớn mua chuộc. Mua chuộc hay trói buộc làm tay sai cho giặc Tống. Nhận quá nhiều tiền vàng của Đản Hớn, bị chúng khống chế.
Nguyễn Trực Nhẫn:
– Từ khi trở thành thông gia với đức vua, Hỏa Văn Ngọ tự coi mình là người trong Hoàng tộc. Hắn có thể uốn đức vua nghe theo ý mình. Và Đản Hớn đã quyết định nắm lấy Hỏa Vân Ngọ. Nếu đúng Đản Hớn cầm đầu mạng lưới Tống gian thì chúng đã gài được tên tay sai lớn nhất vào bên cạnh đức vua. Thật nguy quá. Nguy quá!
Lê Văn Thịnh nói:
– Đệ cũng nghĩ như vây. Trước đây khi thấy mối quan hệ thân mật giữa hai người đó, đệ nghĩ Đản Hớn làm thân với Hỏa Văn Ngọ để hắn tác động đức vua ưu ái cho công việc làm ăn của giới người Hoa. Nhưng giờ thì rõ ra chúng đang mưu đồ gì đó nghiêm trọng lắm.
Nguyễn Trực Nhẫn nói:
– Tin này của huynh rất quan trọng. Đệ sẽ bẩm báo ngay với Quốc lão Thái úy.
Lê Văn Thịnh cảm thấy nhẹ lòng khi nói được với Nguyễn Trực Nhẫn nghi ngờ của ông về Hỏa Văn Ngọ và Đản Hớn. Ông nhắc:
– Trước khi trình bẩm lên Quốc lão Thái úy, huynh nói với huynh Hà Ngô Tự. Việc không còn kín với Hỏa Văn Ngọ nữa. Bọn chúng không chỉ hại đệ mà có thể theo dõi cả hai huynh. Hãy hết sức cẩn trọng.
– Lời huynh căn dặn đệ sẽ nói với huynh Hà Ngô Tự.
Mãi sau Nguyễn Trực Nhẫn mới bịn rịn chia tay thái sư Lê Văn Thịnh:
– Hiền huynh ở lại đây. Đệ đã giao cho cai trại Khiêm Tản lo cho hiền huynh. Cái tiếng là đi đầy, nhưng Quốc lão Thái úy đã xin đức vua cho hiền huynh được nghỉ ngơi an trí. Ban đầu thì thế đã. Quần thần chính trực trong triều đều nghĩ hiền huynh bị vu oan. Mong hiền huynh đừng nghĩ ngợi nhiều.
Lê Văn Thịnh cảm động:
– Đệ thật chả biết lấy gì đền đáp tấm lòng của hai hiền huynh cùng Quốc lão Thái úy. Gặp phải tai họa này cũng là cái số của đệ còn nặng căn từ kiếp trước.
Nguyễn Trực Nhẫn hỏi:
– Hiền huynh có căn dặn gì thêm đệ không?
– Tuy không còn giúp được gì cho xã tắc, nhưng trong lòng đệ vẫn âu lo về bọn gian Tống. Hai hiền huynh cần giám sát chặt hành tung của Đản Hớn và Hoả Văn Ngọ. Quốc lão Thái úy sẽ có kế sách.
– Huynh yên tâm. Đây là chuyện mất còn của đất nước. Bọn đệ sẽ làm ngay để chặn bàn tay của chúng. Điều hiền huynh vừa kể là việc làm lớn nhất cho xã tắc rồi.
Lê Văn Thịnh ngần ngừ:
– Và… nhờ hai huynh cố gắng tìm nàng Doãn cùng gia đình em Hoàng Mai, cho họ biết tin đệ để họ an lòng.
– Chuyện đó hiền huynh không dặn, các đệ cũng sẽ làm. Ở nơi rừng sâu nước độc này, tuy không chịu cảnh tù đầy nhưng cũng làm con người dễ ốm đau, kiệt sức. Hiền huynh hãy nhẹ lòng vượt qua. Đệ sẽ xin phép Quốc lão Thái úy, thư thoảng lên thăm hiền huynh và báo tin nhà.
Lê Văn Thịnh rớm nước mắt. Ông ôm chặt Nguyễn Trực Nhẫn:
– Hiền huynh về đi kẻo đường xa trời tối mất. Cho đệ kính đa tạ sự bảo vệ và thương yêu của Quốc lão Thái úy đại nhân. Không có Quốc lão, mạng sống của đệ không giữ được.
… Đêm đầu tiên từ khi bị bắt, Thái sư Lê Văn Thịnh mới có được tâm trạng nhẹ nhõm đôi phần. Thôi thì số phận đã an bài thế. Điều cần nói đã nói được với Nguyễn Trực Nhẫn. Ông nhớ lại đầu đuôi những chuyện kinh hoàng vừa ập xuống đời mình. Lời của cai trại Khiêm Tản: “Đây là lãnh địa của hổ, báo và sói dữ”. Thịnh giật mình. Nghe sao mà quen quen. Nó rất giống với lời Hỏa Văn Ngọ khi hắn vào đại lao ở kinh thành hỏi cung ông. Thái sư Lê Văn Thịnh chỉ một mực im lặng, khinh bỉ nhìn tên phản quốc mà ông tin như vậy. Hỏa Văn Ngọ không cậy miệng được Lê Văn Thịnh liền thốt ra: “Thích làm hổ thì đưa hắn lên Thao Giang sống với hổ”. Lời hắn khi ấy Lê Văn Thịnh không để tâm. Giờ trùng khớp với nơi ông đến khiến Lê Văn Thịnh cảm thấy như định mệnh.
Con “hổ chúa” Lê Văn Thịnh bị đưa lên Trại đầu Thao Giang. Cầm tinh hổ. Sức học thần đồng được dân gian ca ngợi là “Hổ thần”, cuối đời lại về đúng lãnh địa của hổ để sống.
Để giúp bạn hiểu rõ hơn về nội dung, sau đây là phần chú thích của chương 27. Mời bạn nghe cùng BÚC CÁC:
(31) “Trại đầu Thao Giang” là nơi giam giữ tù chung thân khổ sai của nhà Lý bên cạnh sông Thao, thuộc phủ Châu Phong (tỉnh Phú Thọ ngày nay).