Tống chuẩn bị xâm lược Đại Việt. Lý Thường Kiệt quyết “Tiên phát chế nhân”, chủ động đánh phủ đầu nước Tống. Mục tiêu: Ung Châu, Liêm Châu, Khâm Châu, đặc biệt Ung Châu. Kế mạo hiểm, dốc toàn lực ngăn chặn Tống.

Cuối 1075, sáu vạn quân Đại Việt tiến đánh Tống. Lý Thường Kiệt ban hịch “Phạt Tống lộ bố văn”, được dân Tống ủng hộ.

Quân Đại Việt nhanh chóng hạ Khâm Châu, Liêm Châu, Đản Châu. Sau 10 ngày, ba thành Tống bị phá. Đại quân bao vây Ung Châu kiên cố, do Tô Giám trấn giữ. Tống cử Trương Thủ Tiết cứu viện, bị Tôn Đản phục kích giết.

Ung Châu khó hạ. Thân Cảnh Phúc, Lê Văn Thịnh hiến kế: lợi dụng mùa hè khô, dùng nỏ tẩm dầu đốt kho tàng trong thành, buộc Tô Giám cạn nước. Đồng thời, đắp đường lên thành, kêu gọi lính Tống đầu hàng.

Quân Đại Việt bắn lửa liên tục. Tô Giám dốc hết nước. Đường đắp hoàn thành, lính Đại Việt tràn vào. Tô Giám tự thiêu. Ung Châu thất thủ sau 42 ngày.

Vương An Thạch định đánh úp Thăng Long, nhưng Ung Châu vỡ trước. Lý Thường Kiệt phá thành, lấp sông Ung Giang, rồi rút quân an toàn.

Chiến dịch “Tiên phát chế nhân” thành công, phá hủy hậu cần Tống, buộc hủy kế hoạch xâm lược. Đây là chiến công độc đáo, bảo vệ đất nước từ xa.