Cũng đã sáu tháng rồi người giữ vườn từ chối các buổi đám tiệc, dần chẳng còn ai nhắn mời hay rủ hắn nữa, đã có những lời kháo nhau rằng hắn bị điên, có kẻ lại nói rằng đó là một gã cao ngạo. Có lẽ con người sợ hãi khi mình không hiểu điều gì đó, lúc họ không thể nắm bắt được ai đó họ sẽ bịa đặt đủ đường để bôi xấu người đó, để thỏa cái sự bức bối với cái đi ngược lẽ thường, cái lẽ thường của họ mà thôi. Nhưng ngày hôm đó hắn quyết định sẽ đi khi tình cờ nghe mẹ hắn bàn bạc với ai đó về đám giỗ của người cậu quá cố, “người đàn ông hài hước nhất”, đó là cách hắn gọi ông ấy. Trước khi chết một tháng, ông đã rủ hắn nhậu một chầu, ông kể về thời đi lính của mình say sưa đến nỗi hắn nghĩ ông còn sống rất lâu. Giờ ngồi nhớ lại, người giữ vườn nhận ra có lẽ ông sợ chẳng ai còn nhớ về ông, nên đã hót những tiếng sau cùng mong rằng những âm vang cuộc đời của một người nông dân còn được giữ lại ở đâu đó, và ông đã chọn hắn làm nơi lưu giữ. 

Đám giỗ ở miền Nam diễn ra lúc giữa trưa, đó là điều làm người giữ vườn luôn cảm thấy khó chịu, cái nắng miền Nam kết hợp thân nhiệt hàng trăm con người cùng những cái bếp lò chả khác gì cái Hỏa Diệm Sơn. Sau vài lần như vậy trong quá khứ, hắn sẽ đến muộn hơn mọi người tầm 2-3 tiếng gì đó, khi đó chỉ còn lại chủ yếu người trong dòng họ sau khi đã phụ đãi tiệc xong và dọn dẹp, họ gom lại thành một bàn rồi ăn uống cùng nhau. Những lúc như vậy, dù cho đồ ăn chỉ là những thứ còn sót lại, vài người cũng đã ngà ngà say sau khi tiếp khách, nhưng bầu không khí lúc ấy thoải mái hơn, lúc đó cũng là lúc những cuộc trò chuyện thực sự bắt đầu.

– “Vô gì trễ dữ vậy cha nội?” – Người con trai của ông cậu đã khuất ra chào hỏi vị khách cuối cùng, mặt hắn đã ửng hồng do cả buổi tiếp khách, giọng nói đã hơi đứt quãng do hơi men.

– “Ừ vô giờ này dui hơn”

Người giữ vườn nhập tiệc cùng mọi người, vẫn như mọi khi hắn chỉ chào hỏi vài câu để biết mặt từng người, bỏ ngoài tai những câu hỏi cà khịa bới móc và chụp mũ của những người luôn nâng mình lên bằng cách đạp người khác xuống, hắn chỉ tham gia những cuộc đối thoại về một phương pháp nào đó phục vụ cho trồng trọt chăn nuôi để có thêm dữ liệu. Phần lớn thời gian hắn chơi trò chơi của riêng mình, đọc vị gương mặt người khác và lắng nghe sự dịch chuyển của cuộc đối thoại. Sau khi cũng đã hơi no vì hai ly bia không có đá, hắn xin một người anh hai điếu thuốc rồi ra một góc đốt thì chợt nhớ ra người cậu, hắn đem một điếu cắm lên bàn thờ mà chẳng nói lời nào. Hắn thích cái cảm giác đung đưa khi có một xíu hơi rượu trong người, kéo một hơi thuốc lá và ngắm nhìn cánh đồng trước mặt, “Nếu có bên kia thế giới cùng lắm thế này cũng là đủ rồi”, hắn nghĩ về người cậu trong lúc đó.

– “Làm gì ngồi mình buồn vậy?” – Người anh khi mới vào đã đón tiếp hắn đi ra từ đằng sau, gã mới đốt nhang cho cha mình rồi đi ra ngồi cái xích đu bên cạnh người giữ vườn.

– “À tui no quá thôi, nãy ăn ít cơm mới vô. Dạo này nghe nói làm đất đai gì hả, ổn không?”

– “ Hồi đầu cũng có ăn, giờ chính phủ siết lại bết lắm ông”

– “Môi giới hả hay gì?”

– “Nói mẹ cò đất đi cho rồi. Bình thường làm bên thanh niên xã nè, chủ yếu để tìm mối thôi chứ lương bọng có được bao nhiêu đâu”

– “Than quá mà sao mua ô tô ăn bận nhìn ngon vậy, cái xe tay ga kia hình như cũng mới”

– “Mượn tiền mua đó, với đợt trúng vài lô mua luôn, thì mua để dành cho ta thấy mình ổn định thu nhập, dễ nói chuyện ta tin mình hơn, vậy đó!” – Hắn nói mà tay chân múa may quay cuồng như đang múa minh hoa cho một vở kịch nào đó.

– “Hồi trước học ngành gì, ông đó? – Sau 30 giây im lặng nhìn xuống đất với hai tay đan vào nhau, người giữ vườn ngẩng lên hỏi người anh họ mình.

– “Liên quan kinh doanh, tui học một trường tư ông”

– “Vậy chắc có học Chi phí cơ hội mà hả?”

– “À nhớ mang máng, gì mà nếu chọn làm gì đó thì phải xem làm cái khác được gì phải không, mà sao?”

– “Tạm hiểu vậy đi, ông có nghĩ bồi bổ bề ngoài cho người ta thấy là tốt nhất không?”

– “Giờ người ta khoái vậy ông ơi, kiểu cái nhìn đầu tiên á!”

– “Tui đâu kêu ông ăn mặc rách rưới đi bán đất, nhưng cái ô tô kia?”

– “Dạo này ít kèo mới thấy nó bết, chi phí bảo trì hao lắm”

– “Mấy cái đó vặt thôi, thay vì xe cộ mình đi học luật Bất động sản, tui chỉ ví dụ thôi, ý là những cái nó có giá trị rộng hơn ấy. Với lại niềm tin là thứ gì đó sâu bên trong mà lấy thứ bên ngoài xây liệu có ổn không? Chưa kể tốn kém, xài giày xịn không lẽ mặc áo dỏm, kiểu vậy!”

– “Vụ này tui hiểu nè, chạy xe hơi mà lại cái nhà thấy mắc gớm nghe nó kì”

– “Tui không kêu ai phải sống nghèo hết, có tiền thì cứ mua xe chạy, nhưng mà như xây nhà mà cứ lo nội ngoại thất sân vườn trước. Đâu có bền được được”

– “Ý ông là tập trung vô mấy thứ mang giá trị lâu phải không, kiểu tri thức rồi đạo đức?”

– “Nói thì nghe hay lắm, nhưng ông có thật sự thấy nó có lợi không, việc kiếm tiền thôi không nói chi cho xa mệt thêm”

– “Tất nhiên rồi, thiếu gì mấy cha bạn tui bị thọt vì không hiểu luật đi ôm mấy lô đất lằng nhằng xong giờ nợ sấp mặt kìa. Tui cũng đồng ý thành thật vẫn tốt cho khách lẫn tốt cho mình hơn, chứ nổ cho đã rồi làm ăn không được gì thì được một lần chứ sau ai mà tới”

– “Thì đó, còn trẻ mà, gấp gáp gì mà lo dữ”

– “ Thôi được rồi cảm ơn ông, quay lại dứt tiếp đi”

– “Phải về đây, nay thằng cháu về chơi, về sớm ăn với chị, đi luôn đây” – Người giữ vườn đứng lên chào tổng thể một lần rồi vẫy tay chào mọi người.

Cuộc trò chuyện kéo dài hơn người giữ vườn nghĩ, vì trước đó khi thấy sự se sua của người anh họ, hắn đã nghĩ lời hứa của mình với người cậu trong lần cuối uống cùng nhau ấy đã thất bại. Lúc châm điếu thuốc lên bàn thờ người cậu, “Xin lỗi”, hắn đã nghĩ như vậy thay cho một lời cầu khấn. Ông đã nhờ hắn làm bạn với con trai mình, trông nom và trò chuyện với nó, “Nó có cái tính của mẹ, hay làm màu làm mè”, ông đã nói như vậy. Lúc đó hắn thấy lạ vì tuổi của người anh cũng đồng trang phải lứa với hắn mà sao người cậu lại nhờ vả, đến giờ đó vẫn là bí mật kì lạ, nhưng hắn đồng ý vì cảm giác đó là cuộc nói chuyện cuối cùng rồi. 

Sau cuộc nói chuyện với người anh họ hôm đám giỗ, người giữ vườn nhận ra rằng, phải có ai đó bắt đầu cuộc đối thoại để phá vỡ sự im lặng trong ảo tưởng, gạt bỏ những tưởng tượng mà ta đang mang về kẻ khác, để cùng nhau kéo bỏ những bức rèm u minh tối tăm. Có thể nó không giải quyết tận gốc nhưng ít ra con người sẽ nhẹ bớt đi, để còn sức hít một hơi thật sâu trên con đường tìm lại bản ngã thiện lành của bản thân. Thêm nữa cũng cần có đủ tri thức về lĩnh vực của cuộc trò chuyện, để có thể phơi bày rõ nét nhất những góc khuất của sai lầm trong nhận thức của con người. Nếu không rất có thể đối thoại chỉ mang đến sự tranh cãi giữa hai quan điểm vụn vỡ, cuộc đối thoại chỉ trở thành một cơ hội bị lãng phí. Chuyện đã xảy ra với những quả trứng trên bàn ăn nhà ba mẹ người giữ vườn sau khi hắn đi đám giỗ người cậu về.

Sau khi trở về sau đám giỗ, người giữ vườn ngủ một giấc tới chiều tà, phần vì còn một ít hơi men trong người, phần cũng vì khi nói chuyện quá lâu hắn luôn cảm thấy kiệt sức, ngoài ra cũng vì cái nóng của ngày hôm đó nữa. Chị hắn lay hắn dậy vì không thấy qua ăn chiều, vẻ mặt của chị hắn rất cau có như có chuyện gì muốn nói ra, như cái đập bị ứ nước sau cơn mưa dài. Hắn đi ra bàn rót ly nước rồi ngồi xuống cho tỉnh hẳn.

– “Hồi nãy chị cho thằng nhỏ ăn trứng gà nhà luộc, chị nói nó “sướng nha được ăn trứng gà xịn”, xong chị quay qua ba hỏi “con không hiểu sao người ta cứ nuôi gà công nghiệp suốt, tròng trắng bở rẹt, tròng đỏ ít mà còn không thơm”. Cái mày biết ba nói sao không , “Tại nó rẻ, đẻ lia lịa, lấy tiền cho nhanh” – Cái đập như bắt đầu xả lũ, người chị như đang diễn hai vai cùng một lúc.

– “Rồi sao nữa? – Vẫn còn mê ngủ, người giữ vườn lơ mơ hỏi.

– “Chỉ nói “hổng lẽ cái gì cũng tiền tiền sao trời”, ba trả lời nghe bực lắm “hổng có tiền sao nuôi tụi mày?”, xong chị đi qua đây luôn”

– “Ba nói đúng mà, hổng có tiền sao được”

– “Thì biết, nhưng ba như bị ám bởi cái nghề kinh doanh vậy “

– “Thì vậy người ta mới đặt chữ Nghiệp sau chữ Nghề. Nhưng chị thấy đó, do chị không đủ kiến thức kinh tế nên có khuyên bảo gì ba cũng đâu có nghe”

– “Chứ giờ phải sao?”

– “Khi người ta ăn cái trứng dỏm vì rẻ, họ chưa tính chuyện phải bổ sung thêm chất từ thực phẩm khác vì trứng đó nó lõng bõng leo beo mà. Như mấy người nuôi bò thịt ở Pháp, có đợt bị lừa ăn bắp của tụi Mỹ, xong nhận ra thì phải cho ăn thêm đậu nành, lỗ bán luôn trang trại cho tụi bán bắp”

– “Nghe tội mà mắc cười ghê”

– “Tội gì, do họ muốn nhanh gọn lẹ thôi. Thực ra nuôi lâu một chút thì họ bán cho mấy nhà hàng cao cấp, họ mua giá cao, đâu có thiếu đầu ra. Như chị giờ sẵn lòng bỏ thêm tiền cho con chị được ăn trứng gà ta thả vườn mà.”

– “Đúng hén!” – Người chị gật gật đầu như học trò đang nghe giảng.

– “Nuôi ít một chút, lâu một chút, kiếm tiền vừa phải, có thời gian làm việc khác vui hơn nữa. Cái chi phí tinh thần cũng phải được tính vô”

– “Chị cũng nghĩ giá trị và giá bán khác nhau, người ta chỉ quan tâm price tag là nhiều”

– “Ngay cả người không giàu cũng ăn được, nếu để ý chị sẽ thấy lòng đỏ và trắng trứng gà ta thả vườn nó đặc sệt hơn, vỏ cũng cứng hơn”

– “Cái này thì chị có thấy, còn trứng gà công nghiệp đập cái vỏ nát bét”

– “Thì đó, thay vì ăn hai trứng thì ăn một rưỡi cũng đủ rồi, lượng đạm và chất khác cao hơn. Chưa kể những chi phí bệnh tật cho người ăn phát sinh nữa. Nên ham rẻ là đúng kiểu “tính gà hóa quốc”, “tính già hóa non””

– “Nói nghe chí phải, sao không giải thích cho ba và mọi người đi”

– “Tại em nghèo, ai lại nghe một thằng không có tiền dạy kinh tế, nghe nó trớt quớt hà”

Chị của người giữ vườn cười một cách sảng khoái rồi rủ qua ăn cơm, hắn gật đầu bảo sẽ qua sau khi quét nhà. Hắn dọn dẹp một chút trong nhà vì từ sáng đã không làm gì, xong hắn ra quét sân vì trời sắp đổ mưa, nếu không quét sân sẽ đóng rêu và rất trơn. Khi đứng ngoài sân trước của khu vườn, hắn nghe một gã đang nói với vợ mình “Đi đám cưới nó hai trăm ngàn thôi, bữa nó đi đám giỗ gì mà có hộp bánh nhỏ”. Hắn tự hỏi họ đã sống với nhau như thế nào mà để cuộc trò chuyện đáng buồn này diễn ra, những toan tính này liệu có lợi lộc gì cho bất kỳ ai, hay rồi sẽ như người nuôi bò bán thân mình cho kẻ bán bắp. 

Màn đêm dần buông, trong cơn gió đang có hơi mát từ cơn mưa phương xa, những sinh vật trong vườn đang háo hức hơn hẳn để đợi cho những giọt nước trời đầu tiên. Từ lâu chúng và người giữ vườn đã tháo cái price tag của mình xuống, chỉ tận hưởng những ngày mưa nắng đi qua.