Từ ngày nhận lời tạc cho khách bức tượng ấy. Ninh Trọng Cát không còn bình an trong tâm trạng. Không hiểu làm sao mỗi khi nhìn bản vẽ Ninh Trọng Cát lại bị cảm giác thảng thốt, bất an. Đêm ngủ nó bám riết lấy ông. Ẩn ức, trăn trở, đau đớn, xa xót, hối hận từ ông khách truyền vào mỗi chi tiết. Và rồi trong khi tạc, Ninh Trọng Cát hiểu rằng những yêu cầu của người khách lạ ấy hóa ra đúng. Có cảm nhận được nỗi đau mới truyền vào khối đá tưởng vô tri vô giác tâm trạng khách muốn gửi gắm. Ninh Trọng Cát cũng bị lây nỗi buồn. Chưa bao giờ tạo tác món hàng nào mà ông trùm làng đá Ninh Trọng Cát phải lao tâm khổ tứ đến vậy.

Cứ chừng nửa tháng ông khách lại đến. Đều đến vào những đêm mưa. Vẫn chiếc xe ngựa và mấy bóng người đứng đợi. Khi vật tạo tác đã hiện hình, khách ngồi rất lâu. Ông ta mân mó lần rờ từng chi tiết. Nhỏ nhẹ góp ý. Giống bản phác trên giấy, rất ít chi tiết phải thay đổi. Chỉ là làm cho nó sắc cạnh lên hơn.

Ninh Trọng Cát hiểu để có một bản vẽ mẫu cẩn thận và chính xác như thế, khách đã phải mất rất nhiều công sức, thời gian. Hẳn nước mắt cũng đã đổ cùng những năm tháng ấy. Bây giờ nó được hiện hình ra “bằng xương bằng thịt” ông ta càng xúc động. Khách có đôi bàn tay rất đẹp. Ngón dài trắng đều tăm tắp, chứng tỏ nó được chăm sóc kỹ càng hàng ngày. Bàn tay quý phái và vượng khí. Ông khách đặt bàn tay ấy lên từng chi tiết của vật tạc như muốn truyền tình cảm, nỗi lòng ông vào đó. Lần nào cũng vậy, sau khi vỗ về pho tượng, khách ngồi lặng đi. Cho đến những ngày cuối cùng, trước khi bức tượng hoàn thành, khách ngồi lâu hơn. Ninh Trọng Cát thấy ông ta lén lau nước mắt.

Ông trùm làng đá Ninh Trọng cát bất ngờ chứng kiến cảnh tượng thật bùi ngùi. Lần cuối cùng, sau khi lần rờ bức tượng, ông khách ôm lấy nó bật khóc. Khóc xối xả. Khóc cằn cặt, cay đắng. Ninh Trọng Cát quá sức ngỡ ngàng không biết nên an ủi thế nào. Vì sao ông ta lại xót đau đến thế. Đột ngột khách quay sang nói với Ninh Trọng Cát:

– Xin ông phó cả sửa giúp tôi một chi tiết.

– Thưa đại nhân, ngài muốn sửa chỗ nào?

Ông khách kéo Ninh Trọng Cát lại gần, chỉ vào bên trên má phải linh vật, giọng nghẹn nghẹn:

– Đây. Bít chỗ này lại cho tôi!

Ninh Trọng Cát ngỡ ngàng. Một yêu cầu quá khó hiểu. Rất nhiều chi tiết trên bức tượng này đã khó hiểu. Nay lại làm một việc trái với tự nhiên. Ông trùm làng đá ngần ngừ. Giọng khách nhoèn trong nước mắt, nhưng dứt khoát, quyền uy khiến Ninh Trọng Cát không thể từ chối:

– Xin ông phó cả đừng hỏi. Đừng hỏi gì cả. Cứ làm giúp như tôi nói.

Ninh Trọng Cát xúc bột đá trộn keo lèn chặt. Loại keo này rất nhanh khô. Nó giúp hàn vết nứt, sẹo trên bề mặt đá. Keo khô dùng dũa mài nhẵn. Sẽ như đá chưa hề bị vết gì.

…

Buông cái bay xuống, ông trùm làng đá thấy bâng khuâng tiếc nuối. Bao ngày qua ông đã dồn hết tâm trí và tình cảm tạo tác một linh vật kỳ lạ đệ nhất vô nhị. Ông đã thổi vào nó sự sống động. Linh vật như có hồn vía. Những đêm khó ngủ Ninh Trọng Cát trở dậy. Có khi để chỉnh sửa một chi tiết ông chưa thực ưng ý. Nhưng nhiều đêm chỉ để ngắm nhìn nó. Một lần ông tựa vào bức tượng rồi chợp mắt ngủ gật. Trong mơ ông nghe rõ trong ngực bức tượng có tiếng đập. Tiếng đập đều đặn của con tim. Lại như cả tiếng thở dài u uẩn. Tỉnh lại Ninh Trọng Cát nghĩ: “Chắc mình nghĩ về nó nhiều quá khiến tâm trạng quyến luyến vậy thôi. Đá thì mãi là đá làm sao có trái tim, có tình cảm như con người”.

Đêm mưa cuối cùng, khách đến nhận hàng. Ông ta tới sớm hơn mọi lần. Ngoài đường, thêm một chiếc xe song mã to lớn. Khách vừa hạ lọng che mưa, Ninh Trọng Cát liền bê ra một mâm lễ. Đặt trên cái bàn nhỏ trước bức tượng. Có chai rượu. Con gà trống hoa da vàng ươm. Miệng ngậm bông hồng đỏ chói. Khoanh thịt lợn ba chỉ. Phẩm xôi và đĩa hoa quả. Mùi thơm từ đĩa hoa bưởi phảng phất.

Khách nhìn Ninh Trọng Cát vẻ biết ơn. Điều này khách không yêu cầu nhưng Ninh Trọng Cát biết ông sắp phải chia tay mãi mãi một món hàng mà ông gửi gắm vào đó không chỉ mồ hôi, công sức mà cả tâm tư, tình cảm bao ngày. Ông linh cảm quãng đời còn lại trong nghề ông sẽ không làm món hàng nào như thế nữa. “Món hàng” này cũng sẽ mang một số phận kỳ lạ. Nó sẽ dấn thân vào nơi vô định. Ninh Trọng Cát không bao giờ nhìn thấy nó nữa. Lễ này là lễ tiễn, nhưng cũng là lễ tận. Ông tiễn nó như chia tay mãi mãi một người thân.

Một cuộc “trả hàng” linh thiêng. Ninh Trọng Cát ăn vận trịnh trọng. Áo dài the đen. Khăn xếp đen. Ông châm hương, rót rượu. Chủ và khách đứng lặng rất lâu. Không ai hiểu ai đang nghĩ gì trong đầu. Hương tàn, khách cầm tay ông trùm nói lời cảm tạ. Lần đầu tiên ông trùm làng đá chạm vào đôi bàn tay sang cả, đẹp đẽ của khách. Nó thật mềm mại, ấm áp mà Ninh Trọng Cát lại cảm thấy như chạm vào tia lửa trời. Tâm trạng xốn xang, kính sợ. Khách cùng Ninh Trọng Cát căng một tấm lụa đỏ lớn phủ lên pho tượng. Bên ngoài bọc thêm một lượt vải thô dày nữa. Buộc chặt. Đúng như lời ông khách khi đến đặt hàng: “Chỉ có ông phó cả và tôi nhìn thấy vật tạc này thôi”.

Đám phu dịch vào lều. Mấy chục trai tráng khỏe mạnh đem theo đòn khiêng, dây chão. Mũ chụp kín đầu. Chỉ hở hai con mắt. Tuyệt không ai hé răng nói một lời. Vật tạc được khiêng đi. Trên xe song mã, sẵn một thùng gỗ lớn dày, vững chãi. Thùng mở ra bốn phía. Phu dịch đặt nghiêm ngắn pho tượng. Thành thùng dựng vừa vặn như đã được đo sẵn. Mấy chục bao tải trấu đổ lèn xung quanh. Ninh Trọng Cát nhìn dán mắt vào từng động tác của đám phu dịch. Vị khách này đã chuẩn bị mọi việc thật chu toàn.

Ninh Trọng Cát khẽ giật mình. Bàn tay khách vỗ nhẹ vào lưng ông như thay lời từ biệt. Ông trùm làng đá khoanh tay cung kính. Khách vái lại, ánh nhìn trìu mến. Ông trùm làng đá Ninh Trọng Cát bùi ngùi vịn tay vào hòm gỗ. Bất chợt ông vỗ vỗ nhè nhẹ lên thành xe, giống như ông khách làm. Một lời chia tay. Ngựa gõ móng. Bánh xe lăn lục cục. Mỗi lúc một nhanh. Chiếc xe ngựa nhỏ chở ông khách chạy theo sau. Họ nhòa dần, nhòa dần trong màn mưa mỗi lúc càng nặng hạt.

Ninh Trọng Cát quay về lều. Tự nhiên ông thấy buồn bã bượi. Chỗ đặt bức tượng giờ trống hoác. Nước mắt lã chã rơi. Tâm trạng như vừa mất một người thân. Ninh Trọng Cát ngồi nhìn vào cái khoảng trống đó cho tới sáng.

Để giúp bạn hiểu rõ hơn về nội dung, sau đây là phần chú thích của chương 38. Mời bạn nghe cùng BÚC CÁC:
 

(34). Chùa Diên Hựu tức chùa Một Cột. Cung Thúy Hoa, là nơi vua và quan lại tới ngắm cảnh được xây dựng bên bờ hồ Dâm Đàm.

(35). Để chỉ cả một cụm làng dệt nổi tiếng của vùng Sơn Nam Thượng, bao gồm: La Khê, La Cả, La Tinh, La Phù, La Dương, La Ỷ và Văn La. Các làng La đều thuộc vùng đất cổ, thường được gọi là “Kẻ La” vốn có nghề dệt lụa từ rất sớm (theo ngôn ngữ cổ, “La” cũng có nghĩa là “Lụa”).